काठमाडौं । हरेक वर्ष पौष २७ गते मनाइने पृथ्वी जयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिवस नेपालका एकीकरणकर्ता पृथ्वीनारायण शाहको जन्मस्मरण मात्र नभई राष्ट्रिय एकता, स्वाधीनता र पहिचानको पुनर्स्मरण गर्ने महत्वपूर्ण अवसर हो। यो दिवसले नेपाली राष्ट्र निर्माणको ऐतिहासिक यात्रालाई सम्झँदै आजको पुस्तालाई एकताको मूल्य बुझाउने काम गर्दछ।
पृथ्वीनारायण शाहले विखण्डित बाइसे–चौबिसे राज्यहरूलाई एकीकृत गर्दै आधुनिक नेपालको आधारशिला राखे। तत्कालीन आन्तरिक कलह र बाह्य शक्तिको दबाबबीच उनले देखाएको दूरदर्शिता र रणनीतिक कौशलले नेपाललाई स्वतन्त्र राष्ट्रका रूपमा उभ्यायो। उनको दिव्य उपदेशमा राष्ट्रिय स्वाभिमान, सामाजिक सद्भाव, आत्मनिर्भरता र सन्तुलित कूटनीतिक सोचको स्पष्ट झल्को पाइन्छ, जुन आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ।
यद्यपि, पृथ्वी जयन्तीको सन्दर्भमा समाजमा विविध मत देखिन्छन्। इतिहासको आलोचनात्मक समीक्षा हुनु स्वाभाविक हो, तर त्यसले योगदानको मूल्यांकनलाई ओझेलमा पार्न हुँदैन। इतिहासलाई समय र परिस्थितिको सन्दर्भमा बुझ्दै त्यसबाट सिकाइ लिनु नै परिपक्व समाजको चिन्ह हो।
आजको नेपाल राजनीतिक अस्थिरता, सामाजिक ध्रुवीकरण र बाह्य हस्तक्षेपको सम्भावनासँग जुधिरहेको सन्दर्भमा राष्ट्रिय एकताको आवश्यकता झन् बलियो देखिन्छ। “चार जात छत्तीस वर्णको फूलबारी” भन्ने पृथ्वीनारायण शाहको विचारले विविधताभित्रको एकतालाई स्वीकार गर्दै समावेशी राष्ट्र निर्माणको मार्ग देखाउँछ।
अन्ततः पृथ्वी जयन्ती तथा राष्ट्रिय एकता दिवस औपचारिक कार्यक्रम र नारामा सीमित नरही व्यवहारमा उतारिनु जरुरी छ। राष्ट्रिय हितलाई सर्वोपरि राख्ने सोच, आपसी सहकार्य र स्वाभिमानी दृष्टिकोणको विकास नै यस दिवसको वास्तविक सार र सन्देश हो।
